Ana SayfaDünyaAtlar ne zaman evcilleştirildi? Büyük Botai yanılgısı

Atlar ne zaman evcilleştirildi? Büyük Botai yanılgısı

Atların genetik profili net şekilde ortaya koyuyor ki 4 bin 200 yıl önce Kafkasya’nın kuzeyinde yayılmaya başladılar. Paleogenetikçi Ludovic Orlando liderliğindeki uluslararası bir ekip, mevcut atların evcilleştirilmesinin kaynağını netleştirdi.

Önce kısa bir at tanımı ile başlayalım. At, (Equus caballus), Equidae ailesinin toynaklı otçul bir memelisidir. Çok sayıda çeşidi ırk olarak adlandırılan tek bir tür olan Equus Caballus’u içerir. Mekanize araçların ortaya çıkmasından önce, at yaygın olarak yük hayvan olarak kullanıldı ve ata binmek başlıca ulaşım araçlarından biriydi.

Atlar ne zaman evcilleştirildi?

Mevcut tüm evcil atlar, 4 bin 200 yıl önce Kuzey Kafkasya’da gerçekleşen bir evcilleştirme sürecinin sonucudur. Evry Üniversitesi’nin desteğiyle Ludovic Orlando (CNRS, Toulouse Üniversitesi) tarafından koordine edilen uluslararası bir ekip tarafından Nature dergisinde 20 Ekim’de yayınlanan geniş bir genom analizinin ortaya net şekilde ortaya çıkardığı bilgi budur.

Paleogenetikçi Ludovic Orlando ile Fransız Le Monde gazetesinde konuya ilişkin bir röportaj yayınlandı. O röportajdan atların ne zaman evcilleştirildiğine dair bölümleri aktarıyoruz.

Mevcut atın evcilleştirilmesinden önce birçok girişim başarısız oldu. Hatta bunlardan 1300 yıl önce ve şimdi Kazakistan dediğimiz bölgede bulunan Botai atının diğer bütün atların kökeni olduğuna inanılıyordu.

Botai atları yanılgısı

Ancak 2018’de Science dergisinde yayınlanan bir çalışmada öyle olmadığını gösterdik. O zamanlar Botai atı tartışmalara neden oluyordu: Gerçekten evcilleştirilmiş miydi? Bu hipotezin lehine olan kanıtlar bu nedenle birikiyordu, ancak hiçbiri tek başına destek görmedi.

2018’de şimdiki ve eski atların genomlarını deşifre ederek devreye girdik. Botai’nin DNA kitabını, dünya çapında mevcut veya nesli tükenmiş 600’den fazla at ırkında ortak olanla karşılaştırdık. Ve büyük bir sürprizimiz vardı. Hakim olan fikrin aksine, Botai mevcut evcil atların hepsini doğurmamıştı. Aslında, o hiçbirinin atası değildi.

Avrasya’nın tamamını birleştiren mevcut çalışmamızın konusu budur. 50 bin ila 200 yıl arasında yaşamış 273 atın genomlarını sıraladık. 4 bin 500 yıl önce Avrasya’da genetik olarak farklı atların olağanüstü çeşitliliği vardı. Ancak bu çeşitlilikten neredeyse her şey yok oldu! 4 bin 200 yıl öncesinden 4.000 yıl öncesine kadar, aslında, Kafkasya’nın kuzeyindeki bölgeden belirli bir genetik profil ortaya çıkmaya ve bu bölgenin çok ötesine uzanmaya başladı. Bu daha önce, Karadeniz ile Hazar Denizi arasındaki mevcut Don ve Volga nehirlerinin oyduğu ovalarla sınırlıydı.

Botai referans alındığında atlar ne zaman evcilleştirildi?

Wikipedia’ya göre erken evcilleşmenin en ilgi çekici kanıtlarından bazıları, kuzey Kazakistan’da bulunan Botai kültüründen geliyordu. Avcılık ve toplayıcılığın baskın olduğu Botai kültürü, M.Ö. 3500-3000 yılları arasında kuzey Kazakistan’ın bol vahşi atlarını avlamak için biniciliği benimsemiş gibi görünüyorlardı. Botai bölgelerinde sığır veya koyun kemiği yoktu. Atlara ek olarak evcilleştirilmiş tek hayvan köpeklerdi.

Britannica’ya göre atlar ne zaman evcilleştirildi?

Britannica Ansiklopedisi’ne göre arkeolojik kanıtlar, atların evcilleştirilmesinin yaklaşık 6.000 yıl önce Batı Bozkırında gerçekleştiğini gösteriyor. Arkeolojik kanıtlar, atların evcilliğinin yaklaşık 6.000 yıl önce Ukrayna’dan Kazakistan’a kadar Karadeniz’in kuzeyindeki bozkırlarda gerçekleştiğini göstermektedir. Uzun bir süre boyunca yoğun bir çalışmaya rağmen, evcillik döneminden geçerken türlerin erken gelişimi hakkında birçok soru hala net yanıtlanmamıştır.

Önemli bir soru, evcilleştirmenin tek bir yerle sınırlı mı yoksa birden fazla alanda mı gerçekleştiği ile ilgilidir. Bu köken sorusuna bağlı olarak, evcilleştirilmiş atların Avrasya’ya mı yayıldığı, yoksa yerel yetiştiricilerin kendi vahşi atlarını yakalayıp onları evcil at gen havuzuna tanıtarak at evcilleştirme uygulamasının yeni alanlara mı yayıldığıdır. Bu soruları yanıtlamak için modern genetik teknikler kullanılmıştır. Ancak at genomunun farklı bölgeleri (yani bir atın genetik kodunun tam nükleik asit dizisi) farklı cevaplar verdi.

 

Takip Et

20,116BeğenenlerBeğen
18,045TakipçilerTakip Et

Benzer Haberler

Editörün Seçtikleri