Ana Sayfa Dünya Cengiz Aytmatov'un ölümünün 11. yıl dönümü

Cengiz Aytmatov’un ölümünün 11. yıl dönümü

Edebiyat dünyasına çok değerli eserler bırakan ünlü Kırgız edebiyatçı, gazeteci, çevirmen ve siyasetçi Cengiz Aytmatov’u vefatının 11. sene-i devriyesinde rahmetle anıyoruz.

Türk halkının Türkan Şoray ve Kadir İnanır’ın başrolde oynadığı “Selvi Boylum Al Yazmalım” filminin uyarlandığı aynı adlı kitabıyla tanıdığı yazar, pek çok hikaye ve roman kaleme aldı. Ancak yazarın kendini kanıtlamasını sağlayan kitap Cemile oldu; ünlü şair Louis Aragon Cemile`yi “dünyanın en güzel aşk hikâyesi” olarak tanımlamıştı. Yazdığı eserleriyle dünya çapında üne kavuşan Aytmatov, 1957 yılında Sovyet Yazarlar Birliği’ne üye kabul edildi, 1963’te Lenin Ödülü’nü aldı. Aytmatov’un eserleri yüz elliyi aşkın dile tercüme edilirken yazar 1990-1994 yıllarında Sovyetler Birliği’ni ve Rusya Federasyonu’nu, sonra ise 2008 yılına kadar Kırgızistan Cumhuriyetini büyük elçisi

Cengiz Aytmatov kimdir? Eserleri nelerdir?

Cengiz Aytmatov, Kırgız edebiyatının en önemli ismidir. Onlarca edebi esere sahip olan Aytmatov, dünya edebiyatının da yakından tanıdığı isimler arasında yer almaktadır.

Cengiz Aytmatov, 20. yüzyılın önemli yazarlarından birisidir. 12 Aralık 1928’de Manas’ın karargâhının bulunduğuna inanılan Talas vadisindeki Şeker köyünde dünyaya gelmiştir. Babası Törökul Aytmatov devlet adamı, annesi Kırgızistan’ın Isık Göl bölgesinde doğmuş Tatar asıllı Nagima Aytmatova da öğretmendir. Ailenin dört çocuktan ilki olan Cengiz Aytmatov’un İlgiz isimli bir erkek, Lyutsiya ve Roza isimli iki kız kardeşi vardır.

Gençliği sıkıntılı bir döneme denk gelmişti. O dönemde zaten yeni yerleşmeye başlayan siyasî sistemle, bir de savaşla mücadele etmek zorundaydı. Çok genç yaşta çalışmaya başladı; çünkü II. Dünya Savaşı’nın SSCB üzerindeki etkileri gençleri de etkiliyordu, yetişkinler savaşta olduklarından, gençlere büyük iş düşüyordu. On dört yaşında köyündeki sekreterliğe girdi. Burada tarım makinelerinin sayımı, vergi tahsildarlığı gibi işlerde çalıştı.

Köyünden, Kazakistan’a giderek Cambul Veterinerlik Teknik Okulu’nda okudu. Daha sonra şimdiki Kırgızistan’ın başkenti olan Bişkek’e giderek burada Frunze Tarım Enstitüsü’nde öğrenimine devam etti. Ardından Maksim Gorki Edebiyat Enstitüsü’ne geçti ve 1956 ile 1958 yılları arasında Moskova’da okudu.

Yazmaya bu yıllarda Pravda gazetesinde başladı. Yazdığı eserleriyle üne kavuştu ve 1957 yılında Sovyet Yazarlar Birliği’ne üye kabul edildi. 1963’te Lenin Ödülü’nü aldı. Eserleri yüz elliyi aşkın dile tercüme edildi. 1990-1994 yıllarında Sovyetler Birliğini ve Rusya’yı, sonra ise 2008 yılına kadar Kırgızistan Cumhuriyetini büyükelçi olarak temsil etti.

Aytmatov, Gün Olur Asra Bedel romanının film çekimleri için gittiği Rusya’nın Tataristan Cumhuriyeti’nin başkenti Kazan’da 16 Mayıs 2008 rahatsızlandı ve böbrek yetmezliği teşhisiyle tedavi için Almanya’ya getirildi. Almanya’nın Nürnberg kentindeki Klinikum Nord’da tedavi gören Cengiz Aytmatov, komaya girdi.10 Haziran 2008 tarihinde Nürnberg’de hayatını yitirdi.

Cengiz Aytmatov; edebi çalışmalarına ek olarak, Avrupa Birliği, NATO, UNESCO ve Benelüks ülkelerinin Kırgız delegeliğini üstlenmiştir. Ayrıca Kırgızistan Dışişleri eski Bakanı Askar Aytmatov’un babasıdır.

Aytmatov’un eserleri

2007 yılında kazandığı Altın Yürek Edebiyat Ödülü’nü alırken Aytmatov

II. Dünya Savaşı sonrası yazarları arasında yer alan Aytmatov, Cemile’den önce birkaç kısa hikâye ve Yüzyüze’yi yazdı. Ancak yazarın kendini kanıtlamasını sağlayan kitap Cemile oldu; Louis Aragon Cemile’yi “dünyanın en güzel aşk hikâyesi” olarak tanımlamıştır.

Eserlerinde mitlere, efsanelere ve halk hikâyelerine göndermeler yapmıştır.

1966’dan sonra eserlerini hep Rusça kaleme almıştır.

Eserleri 176 dile çevrilmiştir.

Cengiz Aytmatov, “Dişi Kurdun Rüyaları” ve “Elveda Gülsarı” romanlarında, yalnız insanların değil, hayvanların da psikolojisini başarıyla anlatmıştır. Romanlarında kurt ve at gibi hayvanlara da yer vermiş, onlara insani özellikler atfetmiş ve bunda da başarılı olmuş dünyadaki sayılı yazarlardan biridir.

Eserlerinden bazıları;

Dağlar Devrildiğinde-Ebedi Nişanlı (Son romanı – 2007)

Darağacı – Dişi kurdun Rüyaları (, 1988)

Gün Olur Asra Bedel ,(Kırgız Türkçesi ),(Rusça И дольше века длится день, 1980),

Fuji-Yama (Восхождение на Фудзияму, Fuji Dağının Tepesi 1973)

Beyaz Gemi (Kırgız Türkçesi, Ак кеме : Ak Keme) (RusçaБелый пароход, 1973)

Selvi Boylum Al Yazmalım , (1963)

Elveda Gülsarı (Прощай, Гульсары, 1963)

Dağlar ve Steplerden Masallar (Повести гор и степей, 1963)

İlk Öğretmenim (Первый учитель, 1962)

Cemile (Kırgız Türkçesi Жамийла, Rusça Джамиля, 1958)

Yüzyüze (Лицом к лицу, 1957)

Zorlu Geçit (1956)

Toprak Ana (1963)

Cengiz Han’a Küsen Bulut (1990)

Çocukluğum

Kızıl Elma (1964) (Hikaye)

Hiroşimalar Olmasın

İlk Turnalar

Elveda Gülsarı (1963)

Deniz Kıyısında Koşan Ala Köpek

Sultan Murat

Dişi Kurdun Rüyaları (1986)

Kassandra Damgası (1995)

HABERLER