Canlı bir Türk topluluğuna ev sahipliği yapan Köln’ün Keup Caddesi, 9 Haziran 2004’te çivili bombalı saldırıyla sarsıldı. 22 kişinin yaralandığı bombalı saldırının kurbanları, Pazar günü düzenlenen yüksek profilli bir törenle anıldı. Törenden önce Köln’ün de bulunduğu Kuzey Ren-Vestfalya eyaletinin başkanı tarafından özür dilenirken, Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier de eskinin duygularını yineledi.
Başlangıçta Türk toplumu ve bölgedeki diğer göçmen topluluklar arasındaki iç çatışmalardan sorumlu tutulan bombalamanın, daha sonra çoğu Türk olmak üzere 10 kişinin öldürülmesiyle de suçlanan Nasyonal Sosyalist Yeraltı’nın (NSU) işi olduğu ortaya çıktı. 2000’li yılların başında iniş.
Bombalama, geçmişte de Türk kökenli insanların öldürülmesinden sorumlu olan neo-Nazi çetelerinin 2000 yılından sonra Türkleri hedef alan ilk büyük saldırısıydı. 1993 yılında aşırı sağcıların Solingen’deki evlerini ateşe vermesi sonucu Türk kökenli bir ailenin beş üyesi öldürülmüştü.
Kuzey Ren-Vestfalya başkanı Hendrik Wüst, Keup Caddesi’ndeki bombalamanın yıldönümü öncesinde yazdığı bir makalede, bombalamaya yanlışlıkla karışan kişilerden özür diledi. “Devletin asli sorumluluğu vatandaşını korumaktır ancak bu (olay) konusunda yetersiz kalmıştır” diye yazdı.
Devletin, diğer şeylerin yanı sıra, halkı “haksız” suçlamalardan korumada başarısız olduğunu kabul etti. “Uzun süredir haksız yere hedef alınan ve aslında mağdur oldukları halde soruşturma altına alınanlardan, eyalet hükümeti adına af diliyorum” diye yazdı. Bombalama olayındaki ilk “şüphelilerden” bahsediyordu; bunlar arasında kurbanlarla akraba kişiler de vardı. Hürriyet gazetesinin internet sitesinde Türkçe olarak yayınlanan Wüst’ün yazısında, NSU’nun gerçekleştirdiği bombalama ve diğer cinayetlerin ardından medyanın da sorumlu olduğu belirtildi. Medyanın doğrudan Türkleri suçlayan cinayetleri tanımlamak için kullandığı aşağılayıcı “döner cinayetleri” terimine dikkat çekti.
Steinmeier’in de kurbanları anma ve dayanışma amaçlı “Zusammen (birlikte) – Birlikte” başlıklı törene katılması bekleniyordu ancak yetkililer, mekanın yakınında şüpheli bir nesne bulunması üzerine etkinliğin ertelendiğini duyurdu.
“Biz politikacılar, devlet ve onun güvenlik yetkilileri, 10 yılı aşkın bir süredir ülkede kanlı izler bırakan sağcı terörün boyutunu uzun süredir kabul etmeyi reddediyorduk. Irkçı nefret ve insan düşmanı Nazi ideolojisi nedeniyle öldüren, yaralayan ve yağmalayan, her ne kadar iz bırakmış olsa da, uzun bir süre boyunca kör olduk. Bağlantıları fark etmemiz çok uzun sürdü” dedi Steinmeier, törenden önce Almanya Cumhurbaşkanlığı’nın internet sitesinde yayınlanan açıklamalarda.
“Soruşturma zamanı geldiğinde ise odak noktası failler oldu ve mağdurların ve ailelerinin hikayelerini dinleme ve anılarını algılama ihtiyacı çoğu zaman ikinci plana itildi. Etkilenenler bu anıyla yaşıyor, onunla yaşamak zorundalar. Hatırlamak isteyip istemediklerine dair bir seçenekleri yok. Anılarla birlikte korku da geliyor, sorular da geliyor: Teröristler suç mahalline nasıl ulaştılar, kurbanlarını nasıl seçtiler? Onlara kim yardım etmiş ve fark edilmeden kalmış olabilir? Ama hepsinden önemlisi: NSU ağı neden bu kadar yıldır keşfedilmedi? Bu ülkemiz için bir utanç olmaya devam ediyor ve bununla yaşamak zorundayız. Yaşananları geri alamayız” dedi.
NSU’nun gerçekleştirdiği bir dizi cinayet ve bombalama olayı, yalnızca yönetici tarzı cinayetler nedeniyle değil, aynı zamanda polisin suçlara yaklaşımı nedeniyle de Almanya’daki en kritik ırkçı şiddet vakalarından biri. Müfettişler cinayetleri Türk toplumu içindeki aile içi anlaşmazlıklarla ilişkilendirmekte hızlı davrandılar ve hatta bazılarının PKK’lı teröristlerin kendilerine ihanet eden kişilerle hesaplaşmasına bile atfedildi.
Ayrıca mağdurların aile üyeleri ve arkadaşları da polis tarafından uzun ve aşağılayıcı soruşturmalara tabi tutuldu ve uzun süre potansiyel şüpheli muamelesi gördü.
Çetenin hayatta kalan tek üyesi Beate Zschaepe’nin mahkum edilmesinin ardından çetenin neo-Nazi ideolojisi netleştikten sonra bile yenilenen soruşturmalar ve yargılama süreci, NSU’nun NSU ile olan bağlantılarına ışık tutmaması nedeniyle eleştirilere maruz kaldı. Almanya’nın iç istihbarat topluluğu. İç istihbarat teşkilatı tarafından görevlendirilen birçok muhbir, NSU’nun suçları hakkında önceden bilgi sahibi olmakla suçlandı ve hatta soruşturmalara göre, bazıları cinayetlerin hemen öncesinde suç mahallinde bulunuyordu.
Zschaepe, Münih bölge mahkemesinin kendisini 2018’de bir polis memurunun ve Yunan asıllı bir vatandaşın öldürülmesi de dahil olmak üzere 10 cinayetten suçlu bulmasının ardından ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Zschaepe ve NSU’nun cinayetlerdeki rolü ancak çetenin diğer iki üyesinin 2011 yılında doğudaki Eisenach kentinde başarısız bir banka soygununun ardından intihar etmesinden sonra ortaya çıktı. Evlerinde yapılan arama, yetkililerin çetenin faaliyetlerini ortaya çıkarmasına yol açtı.
NSU’yla ilgili yeni detaylar
Alman medyası bu hafta Zschaepe’nin federal polise verdiği son ifadenin yeni bir soruşturmaya yol açtığını bildirdi. Spiegel, polisin NSU’nun potansiyel destekçilerini araştırdığını bildirdi. Geçen yıl polise verdiği ifadelere dayanılarak yürütülen soruşturma, NSU üyelerinden Uwe Mundlos ile ilişkisi olduğu iddia edilen İsviçreli bir kadın üzerinde yoğunlaşmıştı. İsmi açıklanmayan kadının İsviçre’deki neo-Nazi sahnesi, aşırı sağcı aşırılık yanlısı gruplar Blood and Honor ve Combat 18 ile bağlantısı vardı.
Zschaepe ayrıca polis Michele Kiesewetter’in öldürülmesinden ve grubun nasıl daha “güvenilir”, “polise ait” silahlar aradığından ve bunları Kiesewetter’ı öldürerek elde ettiğinden bahsetti. Ayrıca NSU’nun diğer üyesi Uwe Boehnhardt’ın olay yerinde çetenin izini bıraktığını ancak yetkililerin onların cinayete karıştığından habersiz olduğunu iddia etti.